Proces wychowania i jego następstwa

Mowa lecząca i raniąca

15

1 Odpowiedź łagodna uśmierza złość,

słowo raniące rozbudza gniew.

2 Język mądrych ocieka wiedzą,

usta zarozumialca wyrażają głupotę.

3 Na każdym miejscu są oczy Pana,

baczą pilnie na złych i dobrych.

4 Drzewem życia 15 ,4  Por. Rdz 2 ,9 ; 3 ,22 . jest język leczący,

złamaniem na duchu – jego przewrotność.

Skutki przyjęcia lub odrzucenia wychowania

5 Głupi gardzi karceniem ojca,

kto nagany przyjmuje, jest roztropny.

6 W domu prawego są wielkie zapasy,

a w zysku bezbożnych – ruina.

7 Wargi mądrych szerzą wiedzę,

a serce zarozumiałych – bezprawie 15 ,7  Stych różnie tłum..

8 Ofiara występnych obrzydła Panu,

upodobaniem Jego modły ludzi prawych 15 ,8  Moralność i ofiary mają jednakowo płynąć z czystości serca; por. Iz 1 ,10 -20 ; Am 5 ,22 -24 ..

9 Droga grzesznika obrzydła Panu,

kocha On tego, kto postępuje w prawości.

10 Dla odstępstwa od ścieżki surowe skarcenie,

kto nagan nie znosi, umrze.

11 Szeol^s i Zagłada są jawne dla Pana,

o ileż bardziej serca synów ludzkich.

12 Szyderca nagan nie lubi,

do ludzi mądrych nie chodzi.

Nastrój i uczucie

13 Serce radosne twarz rozwesela,

gdy ból w sercu, to i duch przygnębiony 15 ,13  Por. Syr 13 ,25 ..

14 Serce rozumne szuka wiedzy,

usta niemądrych toną w głupocie.

15 Wszystkie dni są złe dla uciśnionego,

a serce pogodne – to wieczysta uczta.

16 Lepiej mieć mało z bojaźnią Pańską

niż z niepokojem wielkie bogactwo.

17 Lepsza potrawa z jarzyn z miłością

niż tłusty wół z nienawiścią.

18 Człowiek gniewliwy wznieca kłótnie,

a cierpliwy łagodzi spory.

19 Droga^s leniwych jak żywopłot z cierni,

ścieżka prawych 15 ,19  Inni popr.: „pilnych”. jest wyrównana.

Przyszłość udanego wychowania

20 Mądry syn jest radością ojca,

a matką pogardza syn głupi.

21 Nierozsądny cieszy się głupotą,

rozumny chodzi prostą drogą.

22 Zamiary unicestwia brak rady 15 ,22  Por. 2  Sm 16 ,15  –17 ,14 .,

dojrzewają, gdzie wielu doradców.

23 Radością człowieka odpowiedź ust własnych,

jak miła wypowiedź w swym czasie.

24 Dla rozsądnego droga życia w górę,

by uniknąć Szeolu, co w dole 15 ,24  Różnica losów pośmiertnych; por. Ps 73 [72 ],24 ; Iz 14 ,13nn; Mt 7 ,13n ..

Następstwa odnoszenia się do Pana

25 Pan rozwala dom pysznych,

a miedzę wdowy ustala.

26 Obrzydłe Panu złe zamiary,

lecz czyste słowa są miłe.

27 Dom niszczy, kto zgarnia zyski,

żyć będzie, kto podarków 15 ,27  Tzn. przekupstw; por. 17 ,23 . nie lubi.

28 Prawe serce rozważa odpowiedź,

usta bezbożnych zioną złością.

29 Od występnych Pan jest daleko 15 ,29  Tzn. próśb ich nie wysłuchuje.,

modlitwy prawych On słucha.

30 Świecące oczy radują serce,

radosna nowina odświeża kości.

31 Ucho posłuszne życiowej naganie

pomiędzy mądrymi przebywa.

32 Kto gardzi karceniem, lekceważy swą duszę,

kto słucha upomnień, nabywa bystrości.

33 Bojaźń Pańska jest karną mądrością,

pokora poprzedza szacunek.