PRAKTYCZNE ZASTOSOWANIE MĄDROŚCI

Człowiek mądry patrzy na życie poważnie

7

1 Lepsze jest dobre imię niż wonne olejki,

a dzień śmierci [lepszy] niż dzień urodzenia.

2 Lepiej jest iść do domu żałoby

niż do domu wesela,

bo w tamtym jest koniec każdego człowieka,

i człowiek żyjący bierze to sobie do serca.

3 Lepszy jest smutek niż śmiech,

bo na smutnym obliczu serce dobrze wychodzi 7 ,3  Inni tłum.: „przy smutnym obliczu serce może być szczęśliwe”..

4 Serce mędrców jest w domu żałoby,

a serce głupców w domu wesela.

5 Lepiej jest słuchać karcenia mędrca

niż pochwały ze strony głupców.

6 Bo czym trzaskanie cierni [płonących] pod kotłem,

tym jest śmiech głupiego.

I to jest także marnością.

Mądrość strzeże przed wielkimi błędami

7 Bo rzecz przywłaszczona może ogłupić mędrca,

a przekupstwo czyni serce przewrotnym 7 ,7  Przed tym wierszem prawdopodobnie część tekstu opuszczono..

8 Lepszy jest koniec mowy niż jej początek,

lepszy jest umysł cierpliwy niż pyszny.

9 Nie bądź skory w duchu do gniewu,

bo gniew przebywa w piersi głupców.

10 Nie mów: «Jak się to dzieje,

że dawne dni były lepsze niż obecne?»

– bo niemądrze o to się pytasz.

11 Lepsza jest mądrość niż dziedzictwo,

i z większym pożytkiem dla tych, którzy widzą słońce.

12 Bo w cieniu 7 ,12  Tzn. pod osłoną. mądrości,

jak w cieniu pieniądza;

a większa jeszcze korzyść z poznania mądrości:

darzy życiem tego, który ją posiada.

13 Przypatrz się dziełu Bożemu!

Bo któż naprostować może to, co On skrzywił?

14 Gdy ci się dobrze wiedzie, ciesz się z tego,

a wiedzie ci się źle, wtedy to rozważ,

zarówno jedno, jak i drugie sprawia Bóg,

tak iż człowiek nie może dociec

niczego zgoła, co po nim będzie 7 ,14  Inni tłum. ostatnie wiersze, za św. Hieronimem: „tak iż człowiek nie zdoła nic zganić”..

15 Wszystko widziałem za marnych dni moich:

tu sprawiedliwy, który ginie przy swej sprawiedliwości,

a tu złoczyńca, który przy złości swej długo żyje.

16 Nie bądź do przesady sprawiedliwy

i nie uważaj się za zbyt mądrego.

Dlaczego miałbyś sam sobie zgotować zgubę?

17 Nie bądź zbyt zły 7 ,16  „Sprawiedliwy” – podobnie jak później przesadzali faryzeusze: por. Mt 23 ,23 -26 ; „mądrego” – por. Prz 3 ,7 ; Iz 5 ,21 ; Rz 12 ,16 ; Jk 3 ,1 .

i nie bądź głupcem 7 ,17  Wiersz ten przestrzega przed drugą skrajnością – odrzuceniem zasad religijno-moralnych wobec doświadczeń opisanych w w. 15 ..

Dlaczego miałbyś przed czasem swym umrzeć?

18 Dobrze, jeżeli się trzymasz jednego,

a od drugiego ręki swej też nie odejmujesz,

bo kto się boi Boga,

uniknie tego wszystkiego.

19 Mądrość czyni mądrego silniejszym

niźli dziesięciu mocarzy, którzy są w mieście.

20 Bo nie ma na ziemi człowieka sprawiedliwego,

który by [zawsze] postępował dobrze, a nigdy nie zgrzeszył 7 ,20  Kierować się trzeba mądrością (w. 19 ), bo nikt nie może sobie zanadto ufać; por. 1  Krl 8 ,46 ..

21 Nie zwracaj też uwagi

na wszystkie rozmowy, jakie się prowadzi,

ażebyś czasem nie usłyszał,

jak ci złorzeczy twój sługa.

22 Bo często przecież, jak sam wiesz,

ty także innym złorzeczyłeś.

Mądrość w istocie swej jest niedostępna

23 To wszystko badałem i miałem na uwadze mądrość.

Mówiłem: «Chciałbym być mądry!» –

lecz mądrość jest dla mnie niedostępna.

24 Niedostępne jest to, co istnieje,

i niezgłębione – któż może to zbadać?

25 Zwróciłem swój umysł ku temu,

by poznać, badać i szukać

mądrości i słusznej oceny,

by poznać, że zło jest głupotą,

a wielka głupota – szaleństwem.

26 I przekonałem się,

że bardziej gorzka niż śmierć jest kobieta,

bo ona jest siecią, serce jej sidłem,

a ręce jej więzami.

Kto Bogu jest miły, ten się od niej ustrzeże,

lecz grzesznika ona usidli.

27 7 ,27n Miejsce różnie tłum. Inni, uważając w. 28  za opinię tradycyjną, cytowaną przez Koheleta, biorą ją w cudzysłów i otrzymują sens: nie znalazłem potwierdzenia takiej oceny. Oto, do czego doszedłem – powiada Kohelet –

jedno z drugim porównując, by znaleźć słuszną ocenę,

28 której nadal szukam, a nie znajduję.

Znalazłem jednego człowieka pośród tysiąca,

ale kobiety w całym tysiącu nie znalazłem.

29 Tylko oto, co stwierdziłem:

Bóg uczynił ludzi prawymi,

lecz oni szukają rozlicznych wybiegów.