W Tesalonice

17

1 Przeszli przez Amfipolis 17 ,1  „Amfipolis” – miasto przy ujściu Strymonu do morza; „Apolonia” – miasto oddalone 46 km od Amfipolis; „Tesalonika” – stolica prowincji Macedonii. i Apolonię i przybyli do Tesaloniki, gdzie Żydzi mieli synagogę. 2 Paweł według swego zwyczaju wszedł do nich i przez trzy szabaty^s rozprawiał z nimi, wychodząc od Pism; 3 objaśniał i wykładał: «Mesjasz musiał cierpieć i zmartwychwstać. Jezus, którego wam głoszę, jest tym Mesjaszem». 4 Niektórzy z nich, a także pokaźna liczba pobożnych Greków i niemało znamienitych kobiet, uwierzyli i przyłączyli się do Pawła i Sylasa. 5 Wtedy zazdrośni Żydzi, dobrawszy sobie jakieś szumowiny z rynku, wywołali zbiegowisko, podburzyli miasto, naszli dom Jazona i szukali ich, aby stawić przed ludem. 6 Nie znaleźli ich jednak. Wlekli więc Jazona i niektórych braci przed politarchów 17 ,6  Tytuł urzędników w Tesalonice, potwierdzony przez inskrypcje znalezione w tym mieście., krzycząc: «Ludzie, którzy podburzają cały świat, przyszli też tutaj, 7 a Jazon ich przyjął. Oni wszyscy występują przeciwko rozkazom cezara, głosząc, że jest inny król, Jezus» 17 ,7  Por. Łk 23 ,2 ; J 18 ,33 -37 ; 19 ,14n .19nn.. 8 Podburzyli tłum i politarchów, którzy tego słuchali, 9 ale po wzięciu poręki od Jazona i innych zwolnili ich.

W Berei 17,10-15 Relacja skrócona i uproszczona. Według 1 Tes 3,1-6 Paweł, będąc jeszcze w Atenach, otrzymał złe wieści z Macedonii i dlatego posłał do Tesaloniki Tymoteusza, który – spełniwszy misję tesalonicką – wrócił już z Sylasem, lecz nie do Aten, tylko do Koryntu, gdzie przybył wcześniej Paweł (18,5).

10 Natychmiast w nocy bracia^s wysłali Pawła i Sylasa do Berei 17 ,10  Berea w Macedonii leżała na uboczu, z dala od wielkiej drogi handlowej.. Kiedy tam przybyli, poszli do synagogi Żydów. 11 Ci byli szlachetniejsi od Tesaloniczan, przyjęli naukę z całą gorliwością i codziennie badali Pisma, czy istotnie tak jest. 12 Wielu też z nich uwierzyło, a także [wiele] wpływowych Greczynek i niemało mężczyzn. 13 Gdy Żydzi z Tesaloniki dowiedzieli się, że również w Berei Paweł głosi słowo Boże, przyszli tam, podburzając tłumy i wzniecając rozruchy. 14 Wtedy bracia natychmiast wysłali Pawła, aby szedł aż do morza. Sylas i Tymoteusz pozostali tam. 15 Ci, którzy towarzyszyli Pawłowi, zaprowadzili go aż do Aten i odjechali, otrzymawszy polecenie dla Sylasa i Tymoteusza, aby czym prędzej przybyli do niego.

W Atenach. Mowa na Areopagu

16 Czekając na nich w Atenach, Paweł burzył się wewnętrznie na widok miasta pełnego bożków. 17 Rozprawiał też w synagodze z Żydami i z „bojącymi się Boga” 17 ,17  „Bojący się Boga” – zob. przyp. do 13 ,16 ; „na agorze” – na rynku, stanowiącym zarazem miejsce zebrań publicznych. i codziennie na agorze z tymi, których tam spotykał. 18 Niektórzy z filozofów epikurejskich i stoickich 17 ,18  „Epikurejskich i stoickich” – dwie najżywotniejsze wówczas szkoły filozoficzne, odmiany staroż. materializmu; „nowinkarz” – termin spermologos jest trudny do oddania w jęz. polskim (dosł.: „zbieracz ziaren”); „zmartwychwstanie” – rzeczownik gr. anastasis sugerował imię żeńskiego bóstwa. rozmawiali z nim: «Cóż chce powiedzieć ten nowinkarz?» – mówili jedni, a drudzy: «Zdaje się, że jest zwiastunem nowych bogów» – bo głosił Jezusa i zmartwychwstanie. 19 Zabrali go i zaprowadzili na Areopag 17 ,19  Wzgórze w pobliżu Akropolu, potem najwyższy trybunał ateński, który tam odbywał posiedzenia., i zapytali: «Czy moglibyśmy się dowiedzieć, jaką to nową naukę głosisz? 20 Bo jakieś nowe rzeczy kładziesz nam do głowy 17 ,20  Dosł.: „do uszu”.. Chcielibyśmy więc dowiedzieć się, o co właściwie chodzi». 21 A wszyscy Ateńczycy i mieszkający tam przybysze poświęcają czas jedynie bądź na omawianie, bądź na wysłuchiwanie czegoś nowego. 22 17 ,22 -31  Por. Mdr rozdz. 13n ; Dz 14 ,15nn; Rz 1 ,19 -32 ; Ef 4 ,17nn. «Mężowie ateńscy – przemówił Paweł, stanąwszy w środku Areopagu – widzę, że jesteście pod każdym względem bardzo religijni 17 ,22  Nie jest wykluczony również sens ujemny: „zabobonni”.. 23 Przechodząc bowiem i oglądając wasze świętości jedną po drugiej, znalazłem też ołtarz z napisem: „Nieznanemu Bogu” 17 ,23  Poganie w obawie, by się nie narazić jakiemuś nawet nie znanemu im bóstwu, budowali ołtarze także „nieznanym bogom”. Fakt ten nadawał się do wykorzystania w przemówieniu Pawła. Wszystko, co powie Apostoł na temat Boga podczas tego wystąpienia, będzie miało charakter obrony wiary w jednego Boga.. Ja wam głoszę to, co czcicie, nie znając. 24 Bóg, który stworzył świat i wszystko, co w nim istnieje, On, który jest Panem nieba i ziemi, nie mieszka w świątyniach ręką zbudowanych 25 i nie odbiera posługi z rąk ludzkich, jak gdyby czegoś potrzebował, bo sam daje wszystkim życie i tchnienie, i wszystko. 26 On z jednego [człowieka] wywiódł cały rodzaj ludzki, aby zamieszkiwał całą powierzchnię ziemi. Określił [im] właściwe czasy i granice zamieszkania, 27 aby szukali Boga; może dotkną Go i znajdą niejako po omacku. Bo w rzeczywistości jest On niedaleko od każdego z nas. 28 W Nim bowiem żyjemy, poruszamy się i jesteśmy, jak to powiedzieli niektórzy z waszych poetów: „Jesteśmy bowiem z jego rodu” 17 ,28  Są to słowa hymnu Kleantesa do Zeusa oraz poematu Aratosa z Soloi w Cylicji.. 29 Będąc więc z rodu Bożego, nie powinniśmy sądzić, że Bóstwo jest podobne do złota albo do srebra, albo do kamienia, wytworu rąk i myśli człowieka. 30 Nie biorąc pod uwagę czasów nieświadomości, wzywa Bóg teraz wszędzie i wszystkich ludzi do nawrócenia^s, 31 dlatego że wyznaczył dzień, kiedy to sprawiedliwie będzie sądzić świat 17 ,31  Ps 9 ,9 ; 96 [95 ],13 ; 98 [97 ],9 . przez Człowieka, którego na to przeznaczył, po uwierzytelnieniu Go wobec wszystkich przez wskrzeszenie Go z martwych».

32 Gdy usłyszeli o zmartwychwstaniu, jedni się wyśmiewali, a inni powiedzieli: «Posłuchamy cię o tym innym razem» 17 ,32  Grekom, którzy uważali ciało za więzienie duszy, trudno było przyjąć tę prawdę; por. 1 Kor 15 ,12 -57 .. 33 Tak Paweł ich opuścił. 34 Niektórzy jednak przyłączyli się do niego i uwierzyli. Wśród nich Dionizy Areopagita i kobieta imieniem Damaris, a z nimi inni.