Cel wychowania

Wartość życia skromnego i rozważnego

19

1 Więcej wart biedak, co żyje nieskazitelnie,

niż niemądry o ustach przewrotnych.

2 I energia niedobra, gdy brak poznania,

błądzi, kto biegnie za prędko.

3 Głupota człowieka niszczy mu drogę,

a jego serce na Pana się gniewa.

4 Bogactwo zyskuje wielu bliskich,

biednego opuszcza i jego najbliższy 19 ,4  Por. 14 ,20 ..

5 Fałszywy świadek nie ujdzie karania,

kto kłamstwa rozgłasza, nie umknie.

6 Wielu schlebia możnemu,

każdy jest bliski szczodremu.

7 Biedaka 19 ,7  Mowa o zawinionym ubóstwie; por. 10 ,4 ; inni popr.: „okrutnika”. żaden z braci nie lubi,

tym bardziej bliscy od niego stronią,

on szuka słów, ale ich nie ma.

Rozsądek decyduje o życiu i śmierci

8 Kto nabywa rozsądku, kocha sam siebie,

kto strzeże rozwagi, nabywa dobro.

9 Fałszywy świadek nie ujdzie karania,

zginie, kto kłamstwa rozgłasza.

10 Nie przystoi głupcowi opływać w rozkosze,

a tym bardziej niewolnikowi kierować władcami 19 ,10  Zapewne aluzja do przewrotu..

11 Rozsądny człowiek panuje nad gniewem,

chwałą jego zapomnieć urazy 19 ,11  Por. 20 ,3 ..

12 Jak ryk lwa zagniewanie króla,

jego życzliwość to rosa na trawie.

13 Strapieniem dla ojca syn niemądry,

a dachem cieknącym kłótnie żony.

14 Dom i bogactwo dziedzictwem po przodkach,

rozsądna żona jest darem od Boga 19 ,14  Por. 18 ,22 ; Syr 26 ,2nn..

15 Lenistwo pogrąża w śpiączkę,

głód cierpi człowiek leniwy.

16 Strzec nakazu [Pana] to strzec swego życia,

kto gardzi Jego drogami^s 19 ,16  Wiersz różnie popr., ale sens ogólny pozostaje: śmierć przedwczesna jest karą za niezachowanie prawa Bożego w postępowaniu., umrze.

Cel wychowania i jego pozytywne skutki

17 Pożycza Panu, kto lituje się nad biednym,

za dobrodziejstwo On mu wynagrodzi.

18 Ćwicz syna, dopóki jest nadzieja,

nie doprowadzaj go do śmierci.

19 Kto w gniewie straszliwy, niech grzywnę płaci,

bo chcąc wyrwać, jeszcze [go] wzmożesz 19 ,19  Tekst niepewny, różnie popr. już w przekł. staroż..

20 Posłuchaj rady, przyjmij pouczenie,

abyś był mądry w przyszłości.

21 Wiele myśli w sercu człowieka,

lecz zamysł Pana się ziści.

22 Pragnieniem człowieka jest rzetelność,

lepszy ubogi niż kłamca.

23 Bojaźń Pańska prowadzi do życia,

śpi się spokojnie, zło nie zagraża.

Przykłady skutków negatywnych

24 Wyciągnął leniwy rękę do misy,

ale do ust jej nie doprowadził.

25 Zbijesz szydercę, prosty zmądrzeje,

skarć rozumnego, nabędzie wiedzy.

26 Kto ojca znieważa, a matkę wypędza,

jest synem bezecnym i hańbą okrytym.

27 Zaprzestań, synu, słuchając karcenia,

błądzić bez słów wiedzy 19 ,27  Jak wyżej..

28 Świadek bezecny drwi z Prawa,

usta występne mówią nieprawość.

29 Dla szyderców gotowe kary

i razy na grzbiet niemądrych.