Wychowanie i przyszłość mądrego syna

Syn mądry – prawda i fałsz postępowania

13

1 Syn mądry [słucha] karcenia ojca,

szyderca nie słucha nagany.

2 Z owocu ust człowiek spożywa dobro,

a gwałt pragnieniem niewiernych.

3 Kto czuwa nad ustami, strzeże życia,

kto usta rozwiera, gubi sam siebie.

4 Leniwy pragnie i czeka na próżno,

pragnienie pilnego jest zaspokojone 13 ,4  Tekst skażony, różnie popr..

5 Prawy się brzydzi słowem przewrotnym,

bezbożny postępuje niecnie i haniebnie.

6 Prawość strzeże nienaganności,

a bezbożność strąca w przepaść grzechu.

7 Bywa taki, co udaje bogacza, nie mając niczego,

a z pozoru ubogi opływa w bogactwo.

8 Bogactwo okupem za życie człowieka,

lecz ubogi jest głuchy na groźby 13 ,8  Tekst niepewny, różnie tłum.; sens przypuszczalny: różne losy zagrożonych przemocą..

9 Wesoło błyska światło prawych,

lecz gaśnie lampa występnych.

10 Wyniosłość wznieca tylko kłótnie 13 ,10  Por. 15 ,25 ; 16 ,5 ; 21 ,4 .,

u zasięgających rady jest mądrość.

11 Przepadnie bogactwo pędem wiatru 13 ,11  Tzn. pośpiesznie. zdobyte,

kto gromadzi powoli – pomnaża.

Zaspokojone pragnienie

12 Przewlekłe czekanie rujnuje duszę,

spełnione pragnienie jest drzewem życia 13 ,12  Por. Rdz 2 ,9 ; 3 ,22 ..

13 Kto gardzi słowem, szkodę poniesie,

nagrodę otrzyma, kto nakaz szanuje.

14 Nauka mądrego jest źródłem życia,

aby uniknąć sideł śmierci.

15 Zdrowy rozsądek zjednywa życzliwość,

a droga wiarołomnych ma być trwała? 13 ,15  Stych różnie popr. i tłum.

16 Każdy przemyślny postępuje w wiedzy,

a nierozumny rozszerza głupotę.

17 Poseł nikczemny wtrąca w niedolę,

posłaniec wierny staje się lekarstwem.

18 Kto gardzi karceniem, jest w biedzie i hańbie,

godzien czci, kto strzeże upomnień.

19 Spełnione pragnienie przyjemne dla duszy,

wstrętne głupim od zła się odwrócić.

Przyszłość mądrego syna

20 Kto z mądrym przestaje, nabywa mądrości,

towarzysz głupców szkodę poniesie.

21 Nieszczęście pędzi za grzesznikami,

a szczęście nagrodą dla prawych.

22 Mąż dobry zostawia dziedzictwo wnukom,

prawemu przypadnie majątek grzeszników.

23 Z nowej uprawy ubogich jest wiele żywności,

a bywa, że przepada to, co [nabyte] bezprawnie 13 ,23  Tekst skażony; różnie popr.; LXX: „Sprawiedliwi wiele lat przeżyją w bogactwie, a niesprawiedliwi zginą nagle”..

24 Nie kocha syna, kto rózgi żałuje,

kocha go ten, kto w porę karci.

25 Mąż prawy ma w bród pożywienia,

żołądek bezbożnych gwałt cierpi.