31

1 W owych czasach – wyrocznia^s Pana –

będę Bogiem dla wszystkich pokoleń Izraela,

one zaś będą moim narodem».

Odnowienie dziełem miłości Bożej

2 Tak mówi Pan:

«Znajdzie łaskę na pustyni

naród, co wyszedł cało spod miecza;

Izrael pójdzie do miejsca swego odpoczynku 31 ,2  Wróci do własnego kraju po niewoli i długiej wędrówce; por. Pwt 12 ,9 ; Ps 95 [94 ],11 ; 126 [125 ]..

3 Pan się mu ukaże z daleka:

Ukochałem cię odwieczną miłością,

dlatego też podtrzymywałem dla ciebie łaskawość 31 ,3  Inni tłum.: „pociągnąłem cię wiernością”; por. Oz 11 ,4 ; Iz 54 ,7 -10 . Miłość Boża jest większa niż niewierności i grzechy narodu wybranego; por. w. 20 ..

4 Znowu cię zbuduję i będziesz odbudowana 31 ,4  „Odbudowana” – obraz odnowienia życia religijno-moralnego; „bębenkami” – instrument muzyczny (np. Ps 68 [67 ],26 ) i jednocześnie ozdoba kobieca.,

Dziewico-Izraelu!

Przyozdobisz się znów swymi bębenkami

i zaczniesz tańce pełne wesela.

5 Będziesz znów sadzić winnice

na wzgórzach Samarii;

uprawiający będą sadzić i zbierać.

6 Nadejdzie bowiem dzień,

kiedy strażnicy 31 ,6  Obwieszczający m.in. początek świąt (nowiu księżycowego). znów zawołają

na wzgórzach Efraima:

Wstańcie, wstąpmy na Syjon^s,

do Pana, Boga naszego!»

Powrót

7 Tak bowiem mówi Pan:

«Wykrzykujcie radośnie na cześć Jakuba,

weselcie się pierwszym wśród narodów!

Głoście, wychwalajcie i mówcie:

Pan wybawił swój lud,

Resztę^s Izraela!

8 Oto sprowadzę ich z ziemi północnej 31 ,8  Tj. z Babilonu. Powrót pod opieką Bożą będzie łatwy nawet dla ułomnych i chorych.

i zgromadzę ich z krańców ziemi.

Są wśród nich niewidomi i dotknięci kalectwem,

kobieta brzemienna wraz z położnicą:

powracają wielką gromadą.

9 Oto wyszli z płaczem,

lecz wśród pociech ich przyprowadzę.

Przywiodę ich do strumienia wody

równą drogą – nie potkną się na niej.

Jestem bowiem ojcem dla Izraela,

a Efraim 31 ,9 .18 .20  Mieszkańcy byłego państwa północnego; por. Oz 11 ,1 .8n . jest moim synem pierworodnym.

Pomyślność powracających z niewoli

10 Słuchajcie, narody, słowa Pańskiego,

głoście na dalekich wyspach, mówiąc:

„Ten, co rozproszył Izraela, zgromadzi go

i będzie czuwał nad nim jak pasterz nad swą trzodą”.

11 Pan bowiem uwolni Jakuba,

wybawi go z ręki silniejszego od niego.

12 Przyjdą i będą wykrzykiwać radośnie na wyżynie Syjonu,

i rozradują się błogosławieństwem Pana:

zbożem, winem, oliwą, drobnym i większym bydłem 31 ,12  Błogosławieństwo Boże po powrocie z niewoli wyrażone urodzajem i licznymi stadami..

Życie ich będzie podobne do zroszonego ogrodu

i nigdy już sił im nie zbraknie.

13 Wtedy ogarnie dziewicę radość wśród tańca,

i młodzieńcy cieszyć się będą ze starcami.

Zamienię bowiem ich smutek w radość,

pocieszę ich i rozweselę po ich troskach.

14 Kapłanom dostarczę obficie tłuszczu 31 ,14  Ze zwierząt ofiarnych; por. Kpł 7 ,30 -34 .,

a naród mój nasyci się błogosławieństwem»

– wyrocznia Pana.

Płacz Racheli

15 Tak mówi Pan:

«Słuchaj! W Rama 31 ,15  „Rama” – miejscowość leżąca 8  km od Jerozolimy, na pograniczu między Izraelem a Judą; „Rachel” – matka Józefa i Beniamina (Rdz 30 ,22nn; 35 ,16 -20 ), a babka Efraima i Manassesa, dwóch protoplastów pokoleń państwa północnego (Rdz 41 ,51n ). daje się słyszeć

lament i gorzki płacz.

Rachel opłakuje swoich synów,

nie daje się pocieszyć, bo już ich nie ma».

16 Tak mówi Pan:

«Powstrzymaj głos twój od lamentu,

a oczy twoje od łez,

bo jest nagroda za twoje trudy

– wyrocznia Pana –

powrócą oni z kraju nieprzyjaciela.

17 Jest nadzieja dla twego potomstwa

– <wyrocznia Pana> –

wrócą synowie w swe granice.

18 Usłyszałem wyraźnie skargę Efraima:

„Ukarałeś mnie i podlegam karze

jak nieoswojony cielec.

Spraw, bym powrócił, a wtedy powrócę,

bo jesteś Panem, Bogiem moim.

19 Gdy bowiem odwróciłem się, pożałowałem tego,

a gdy zrozumiałem, uderzyłem się w biodro.

Wstydzę się i jestem zmieszany,

bo noszę hańbę mojej młodości”.

20 Czy 31 ,19  „Uderzyłem się w biodro” – gest żalu i pokuty; „hańbę mojej młodości” – nawiązanie do schizmy religijnej i późniejszego bałwochwalstwa w państwie północnym.Efraim nie jest dla Mnie drogim synem

lub wybranym dzieckiem?

Ilekroć bowiem się zwracam przeciw niemu,

nieustannie go wspominam.

Dlatego się skłaniają ku niemu moje wnętrzności;

muszę mu okazać miłosierdzie!

– wyrocznia Pana.

Powtórne wezwanie do powrotu

21 Postaw sobie kamienie milowe,

ustawiaj drogowskazy,

zwróć uwagę na gościniec,

na drogę, którą wychodziłaś.

Powróć, Dziewico-Izraelu,

powróć do tych twoich miast!

22 Jak długo będziesz trzymać się z dala 31 ,22  „Z dala” – wielu Izraelitów wahało się, czy powrócić do zniszczonego kraju; „zatroszczy się” – wiersz niezbyt jasny; dosł.: „otoczy”; inni tłum.: „będzie zabiegać”. Najprawdopodobniej chodzi o jakiś cudowny znak zachęcający opornych Judejczyków do powrotu (inaczej LXX) do własnej ziemi. Będzie to albo wznowienie dawnej miłości narodu (niewiasta) do Boga (mąż), jak w Oz 2 ,18 , albo perspektywa beztroskiego życia w kraju po powrocie z niewoli. Nieliczni Ojcowie Kościoła i dawniejsi egzegeci dopatrywali się tu aluzji do dzieła i życia Najświętszej Maryi Panny, jak w Iz 7 ,14 ; Mi 5 ,3 .5 , jest to jednak przystosowanie sensu, a nie sens zamierzony przez autora.,

Córko buntownicza?

Pan bowiem stworzył nową rzecz na ziemi:

niewiasta zatroszczy się o męża».

Obietnica dla Judy

23 Tak mówi Pan Zastępów^s, Bóg Izraela:

«Będzie się jeszcze powtarzać to słowo

w ziemi judzkiej, w jej miastach,

gdy odmienię ich los:

„Niech Pan ci błogosławi, niwo sprawiedliwości,

święta góro!”

24 Zamieszkają w tej ziemi Juda

z wszystkimi swymi miastami,

rolnicy i hodowcy bydła.

25 Bo pokrzepię spragnionego,

a każdego, kto łaknie, nasycę».

26 Na to się obudziłem i spojrzałem,

a sen mój był mi przyjemny 31 ,26  Oderwana refleksja należąca do zupełnie innego proroctwa lub raczej glosa wprowadzona do tekstu..

Odnowa Izraela i Judy a odpowiedzialność osobista

27 «Oto nadchodzą dni – wyrocznia Pana –

kiedy obsieję dom Izraela i dom Judy

nasieniem ludzi, nasieniem zwierząt 31 ,27  Zapewni im pomyślny rozwój..

28 Tak samo jak czuwałem nad nimi,

by wyrywać i obalać,

burzyć, niszczyć i sprowadzać nieszczęście,

tak samo będę nad nimi czuwał,

by budować i sadzić 31 ,28  Por. 1 ,10 . – wyrocznia Pana.

29 W tych dniach nie będą już więcej mówić: 31 ,29  Straci sens sarkastyczne przysłowie ST, powtarzane chętnie w okresie upadku religijno-moralnego pod koniec monarchii, mówiące, iż cierpienia spotykają człowieka za winy przodków, więc wyrabianie należytej postawy moralnej jest zbędne. Jr zapowiada w przyszłym okresie odnowy odpowiedzialność jedynie osobistą, również Ez 18 ,1 -32 zakazuje używania tego przysłowia, ustalając, że „umrze tylko osoba, która zgrzeszyła” (Ez 18 ,4 ).

Ojcowie jedli cierpkie jagody,

a synom zdrętwiały zęby,

30 lecz: Każdy umrze za swoje własne grzechy;

każdemu, kto będzie spożywał cierpkie jagody, zdrętwieją zęby.

Nowe Przymierze

31 31 ,31 -34  Proroctwo o Nowym Przymierzu, które zawrze Bóg ze swoim ludem w okresie odnowy. Jezus powołał się na nie podczas Ostatniej Wieczerzy, ustanawiając Nowe Przymierze w swojej Krwi (Łk 22 ,20 ; 1  Kor 11 ,25 ). Tekst ten cytuje i komentuje Hbr 8 ,8 -13 . Oto nadchodzą dni – wyrocznia Pana –

kiedy zawrę z domem Izraela <i z domem Judy>

nowe przymierze^s.

32 Nie takie jak przymierze, które zawarłem z ich przodkami,

kiedy ująłem ich za rękę,

by wyprowadzić z ziemi egipskiej 31 ,32  Przymierze synajskie..

To moje przymierze złamali,

mimo że byłem ich władcą

– wyrocznia Pana.

33 Lecz takie będzie przymierze,

jakie zawrę z domem Izraela

po tych dniach – wyrocznia Pana:

Umieszczę swe prawo w głębi ich jestestwa

i wypiszę na ich sercach 31 ,33  Nowe prawo tego przymierza nie będzie czymś narzuconym z zewnątrz i nakazanym, lecz spontanicznym dążeniem ich serca..

Będę im Bogiem,

oni zaś będą Mi ludem.

34 I nie będą się musieli wzajemnie pouczać,

mówiąc jeden do drugiego:

Poznajcie Pana!

Wszyscy bowiem od najmniejszego do największego

poznają Mnie 31 ,34  Wszyscy uczestnicy Nowego Przymierza otrzymają wewnętrzny dar oświecający; por. Ez 36 ,26nn; Jl 3 ,1n . – wyrocznia Pana,

ponieważ odpuszczę im występki,

a o grzechach ich nie będę już wspominał».

Niezmienność losu Izraela

35   31 ,35nn Niezmienne prawa natury ustalone przez Boga gwarantują wieczną przynależność Izraela do Pana. Wiersze nie łączą się bezpośrednio z proroctwem o Nowym Przymierzu. Tak mówi Pan,

który ustanowił słońce, by świeciło w dzień,

[ustanowił] prawa dla księżyca i gwiazd, by świeciły w nocy,

który spiętrza morze, tak że huczą jego bałwany;

imięs^s Jego Pan Zastępów!

36 «Jeśliby te prawa przestały działać

przed moim obliczem – wyrocznia Pana –

wtedy i pokolenie Izraela przestałoby

być narodem przed moim obliczem na zawsze».

37 Tak mówi Pan:

«Jeśliby można zmierzyć niebo w górze

i zbadać podstawy ziemi w dole,

to Ja także odrzucę całe pokolenie Izraela

za to wszystko, co uczynili – wyrocznia Pana.

Nowa Jerozolima

38 Oto nadchodzą dni – wyrocznia Pana – kiedy zostanie odbudowane miasto Pańskie od Wieży Chananeela 31 ,38  „Wieży Chananeela” – por. Ne 3 ,1 ; 12 ,39 ; Za 14 ,10 ; „Bramy Narożnej” – por. 2  Krl 14 ,13 ; Za 14 ,10 . do Bramy Narożnej. 39 I będzie się ciągnął dalej sznur do mierzenia prosto, aż do wzgórza Gareb, kierując się ku Goah 31 ,39  Nazwy bliżej nie znane.. 40 Cała zaś Dolina 31 ,40  „Dolina” – Ge-Hinnom; zob. 19 ,6 ; „Bramy Końskiej” – zob. Ne 3 ,27n ; Ez 48 ,30 -35 . trupów i popiołów i wszystkie pola aż do potoku Cedron, do rogu Bramy Końskiej ku wschodowi, będą poświęcone Panu; nie zostaną już więcej zburzone ani zniszczone na wieki».