KSIĘGA POCIESZENIA IZRAELA 40,1–55,13 Część druga Księgi Izajasza (rozdz. 40–55) zawiera poetyckie prorocze utwory; jedne pocieszają naród izraelski, będący w niewoli babilońskiej, opisem i zapowiedzią wyzwolenia, radosnego powrotu do ojczyzny i odnowienia narodu, Jerozolimy i świątyni, inne zaś wysławiają przymioty Boże, zwłaszcza w przeciwstawieniu do bożków pogańskich. Jahwe okaże swą wszechmoc i miłosierdzie nad Izraelem jako Stwórca, Pan i Zbawca, używając Cyrusa jako narzędzia w celu dokonania dzieła wyzwolenia narodu wybranego. Odnowienie narodu i Świętego Miasta po powrocie z niewoli jest obrazem innego, wspanialszego odnowienia w epoce mesjańskiej. Stąd też opisy i zapowiedzi chwalebnego królestwa Bożego w Izraelu wykraczają często poza historyczne ramy VI i V w. przed Chr., a odnoszą się do czasów mesjańskich i malują różne warunki i okoliczności, jakie się urzeczywistnią w królestwie mesjańskim. Do tych ostatnich trzeba na pewno zaliczyć pieśni o Słudze Pańskim.

OBIETNICE WYZWOLENIA IZRAELA

Powołanie proroka

40

1 «Pocieszajcie, pocieszajcie mój lud!» – mówi wasz Bóg.

2 «Przemawiajcie do serca Jeruzalem

i wołajcie do niego,

że czas jego służby się skończył,

że nieprawość jego odpokutowana,

bo odebrało z ręki Pana karę w dwójnasób

za wszystkie swe grzechy».

3 Głos się rozlega 40 ,3  „Głos się rozlega” – dosł.: „głos wołający” – to głos Boga. Ewangeliści cytują niniejszy tekst wg LXX: „Głos wołającego na pustyni”, odnosząc go do św. Jana Chrzciciela: Mt 3 ,3  i par. (por. Łk 1 ,76 ); „Boga” – aluzja do wyjścia Izraelitów z Egiptu. Pierwsze wyjście z Egiptu i droga przez pustynię są typami drugiego, równie wspaniałego wyjścia Izraela z Babilonu i powrotu do Jerozolimy pod opieką Boga. Temat częsty u proroków; por. Iz 43 ,16n ; 46 ,3n ; 48 ,21 ; 51 ,10 ; 52 ,12 ; 63 ,9 .11n ; Jr 16 ,14n ; 31 ,2 ; Ba 5 ,7n .: «Drogę^s Panu

przygotujcie na pustyni,

wyrównajcie na pustkowiu

gościniec dla naszego Boga!

4 Niech się podniosą wszystkie doliny,

a wszystkie góry i pagórki obniżą;

równiną niechaj się staną urwiska,

a strome zbocza niziną.

5 Wtedy się chwała Pańska objawi,

a zobaczą ją wszyscy ludzie 40 ,5  Dosł.: „każde ciało”. jednocześnie,

bo usta Pańskie to powiedziały».

6 Głos się odzywa: «Wołaj!» –

I rzekłem: Co mam wołać? –

«Wszelkie ciało jest jak trawa,

a cały wdzięk jego – jak polnego kwiatu.

7 Trawa usycha, więdnie kwiat,

gdy na nie wiatr Pana powieje 40 ,7  Cytowane w Jk 1 ,10n ; 1  P 1 ,24n . Słowa w nawiasie – zapewne glosa..

<Prawdziwie, trawą jest naród>.

8 Trawa usycha, więdnie kwiat,

lecz słowo Boga naszego trwa na wieki».

Zapowiedź ukazania się Boga

9 Wstąp na wysoką górę,

zwiastunko dobrej nowiny 40 ,9  Uosobienie dobrej wieści dla Syjonu. na Syjonie^s!

Podnieś mocno twój głos,

zwiastunko dobrej nowiny w Jeruzalem!

Podnieś głos, nie bój się!

Powiedz miastom judzkim:

«Oto wasz Bóg!»

10 Oto Pan Bóg przychodzi z mocą

i ramię^s Jego dzierży władzę.

Oto Jego nagroda z Nim idzie

i przed Nim Jego zapłata.

11 Podobnie jak pasterz pasie On swą trzodę,

gromadzi [ją] swoim ramieniem,

jagnięta nosi na swej piersi,

owce karmiące prowadzi łagodnie.

Wielkość Boga

12 Kto zmierzył wody morskie swą garścią

i piędzią wymierzył niebiosa?

Kto zawarł ziemię w miarce?

Kto zważył góry na wadze

i pagórki na szalach?

13 Kto zdołał zbadać ducha Pana?

Kto w roli doradcy dawał Mu wskazania? 40 ,13  Wiersz cyt. w Rz 11 ,34n ; 1  Kor 2 ,16 .

14 Do kogo się On zwracał po radę i światło,

żeby Go pouczył o ścieżkach prawa,

żeby Go nauczył wiedzy

i wskazał Mu drogę roztropności?

15 Oto narody są jak kropla wody na wiadrze,

znaczą tyle, co pyłek na szali.

Oto wyspy 40 ,15  Archipelagi fenickie i greckie na Morzu Śródziemnym, zwłaszcza Egejskim, albo też dalekie wybrzeża i lądy stałe. ważą tyle, co ziarnko prochu.

16 I [lasów] Libanu^s nie starczy na paliwo

ani jego zwierzyny na całopalenie.

17 Niczym są przed Nim wszystkie narody,

znaczą dla Niego tyle, co nicość i pustka.

18 Do kogo to przyrównacie Boga

i jaką podobiznę z Nim zestawicie?

19 Ludwisarz odlewa posąg,

a złotnik powleka go złotem

i srebrne łańcuszki wykuwa 40 ,19  Po w. 19  należy czytać ww. 41 ,6n , bo one tutaj najlepiej się łączą treściowo, podczas gdy tam przerywają kontekst..

41 ,6  Pomagają sobie, jeden drugiemu

i mówią nawzajem do siebie: «Śmiało!»

41 ,7  Ludwisarz zachęca złotnika,

a wygładzający młotem – tego, co kuje na kowadle;

ocenia spawanie: «W porządku»;

i umacnia gwoźdźmi [posąg],

żeby się nie zachwiał.

20 40 ,20 -26  To interpolacja, podobnie jak Iz 41 ,6n . Treścią jej jest ostra polemika z kultem bożków; por. 44 ,9 -20 ; Jr 10 ,1 -16 ; 51 ,15 -19 ; Ps 115 [113B ],3 -8 . Kogo nie stać na taką ofiarę,

wybiera drzewo nie próchniejące;

stara się o biegłego rzeźbiarza,

żeby trwały posąg wystawić.

21 Czy nie wiecie tego? Czyście nie słyszeli?

Czy wam nie głoszono od początku?

Czyście nie pojęli utworzenia ziemi?

22 Ten, co mieszka nad kręgiem ziemi,

której mieszkańcy są jak szarańcza,

On rozciągnął niebiosa jak tkaninę

i rozpiął je jak namiot mieszkalny.

23 On możnych obraca wniwecz,

unicestwia władców ziemi.

24 Ledwie ich wszczepiono, ledwie posiano,

ledwie się w ziemi pień ich zakorzenił,

On powiał na nich i pousychali,

a wicher gwałtowny porwał ich jak słomkę.

25 «Z kim moglibyście Mnie porównać,

tak żeby Mi dorównał?» – mówi Święty^s.

26 Podnieście oczy w górę

i patrzcie: Kto stworzył te [gwiazdy]?

– Ten, który w szykach prowadzi ich wojsko,

wszystkie je woła po imieniu.

Spod takiej potęgi i olbrzymiej siły

nikt się nie wymknie.

Wszechmoc Boża budzi ufność

27 Czemu mówisz, Jakubie,

i ty, Izraelu, powtarzasz:

«Zakryta jest moja droga przed Panem

i prawo moje przez Boga pominięte?»

28 Czy nie wiesz tego? Czy nie słyszałeś?

Pan – to Bóg wieczny,

Stwórca krańców ziemi.

On się nie męczy ani nie nuży,

Jego mądrość jest niezgłębiona.

29 On daje siłę zmęczonemu

i pomnaża moc bezsilnego.

30 Chłopcy się męczą i nużą,

chwieją się, słabnąc, młodzieńcy,

31 lecz ci, co zaufali Panu, odzyskują siły,

otrzymują skrzydła jak orły;

biegną bez zmęczenia,

bez znużenia idą.